بیوگرافی سینا کثیری؛ سکوت ۲ ساله و بازگشت

سینا کثیری، نامی که در حوزه عکاسی خیابانی و مستندگری ایرانی طی دهه گذشته به یکی از نمادهای خلاقیت و نوآوری تبدیل شد، در سال ۲۰۲۳ به طور ناگهانی از فضای عمومی کناره گیری کرد. این سکوت دو ساله که تا اوایل ۲۰۲۵ ادامه یافت، همراه با حدس و گمان های فراوانی در مورد دلایل آن بود. بازگشت او در مارس ۲۰۲۵ با پروژه «تنها در جمع» نه تنها پرسش ها را پاسخ داد، بلکه نشان داد که این دوره کناره گیری فرصتی برای بازسازی فکری، عاطفی و هنری بوده است. این متن به بررسی کامل زندگی، حرفه، چالش ها و تحولات سینا کثیری پس از سکوت دو ساله و بازگشت او می پردازد. با تکیه بر منابع معتبر، مصاحبه های مستقیم و تحلیل های حرفه ای، تلاش می کنیم تصویری جامع و بی طرفانه از این مسیر ارائه دهیم.

خلاصه سریع

سینا کثیری، عکاس و مستندساز ایرانی، پس از ۱۲ سال فعالیت پررونق در حوزه عکاسی خیابانی و پروژه های اجتماعی، از آذر ۱۴۰۱ ارتباط عمومی خود را قطع کرد. دلایل این سکوت شامل فرسودگی حرفه ای، نیاز به بازنگری در سبک هنری و چالش های سلامت روانی بود. در اسفند ۱۴۰۳، با پروژه «تنها در جمع» به عرصه هنر بازگشت؛ پروژه ای که ترکیبی از عکس، فیلم کوتاه و نصب های تعاملی بود و در گالری های تهران، برلین و تورنتو به نمایش درآمد. این بازگشت نه تنها مورد استقبال منتقدان قرار گرفت، بلکه نشان داد که دوره سکوت، فرصتی برای تحول عمیق در دیدگاه هنری و فلسفه زندگی او بوده است. کثیری اکنون با تاسیس «کارگاه نور و سکوت»، فضایی آموزشی برای هنرمندان جوان ایجاد کرده و بر پروژه های بین رشته ای با تمرکز بر سلامت روان کار می کند.

معرفی جامع

نام و هویت اصلی

سینا کثیری در ۱۵ اردیبهشت ۱۳۶۵ در تهران به دنیا آمد. پدرش، مهندس برق، و مادرش، معلم زبان انگلیسی، هر دو از علاقه مندان به هنر بودند و این فضای خانوادگی نقش مهمی در شکل گیری دیدگاه او داشت. سینا از دوران نوجوانی به عکاسی علاقه نشان داد و اولین دوربین آنالوگ خود را در ۱۴ سالگی از پدرش دریافت کرد. او خود را «عکاس خیابان ایران» می نامد، عنوانی که بعدها به نام مستعار رسمی او تبدیل شد. با وجود محبوبیت، کثیری همواره تلاش کرده است هویت شخصی و حرفه ای اش را از هم جدا نگه دارد و ترجیح می دهد کارش صحبت کند، نه لایف استایل شخصی اش.

تخصص و حوزه فعالیت

سینا کثیری در زمینه عکاسی خیابانی، مستندسازی اجتماعی و هنرهای بین رشته ای فعالیت می کند. تخصص اصلی او ثبت لحظات خودمانی و گمنام شهری در کنار پروژه های بلندمدت در حوزه محرومیت های اجتماعی است. از سال ۱۴۰۰، آثار او به سمت ترکیب عکاسی با فناوری های تعاملی و واقعیت مجازی حرکت کرده است. کارهای اخیرش مانند «خاطرات دیجیتال» (۱۴۰۲) نشان می دهد که او به دنبال گسترش مرزهای عکاسی سنتی است. علاوه بر خلق آثار، کثیری به عنوان مدرس در کارگاه های آموزشی برای نسل جدید عکاسان فعالیت داشته و کتاب «چشم بی صدا» (۱۴۰۱) را در زمینه فلسفه عکاسی خیابانی منتشر کرده است.

تجربه کاری و سابقه فعالیت

سال های ابتدایی و شکوفایی (۱۳۸۸–۱۳۹۵)

سینا کثیری در سال ۱۳۸۸ با پروژه «نوای خیابان» اولین بار به توجه عموم جلب کرد. این مجموعه که ۲ سال طول کشید و ۲۰۰ عکس از زندگی روزمره کارگران در جنوب تهران را ثبت کرد، در نمایشگاه گالری معاصر تهران به نمایش درآمد و جایزه بهترین پروژه جوان را از جشنواره عکاسی فجر دریافت کرد. سال های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ دوران طلایی فعالیت های عمومی او بود. در این دوره، پروژه هایی مانند «سکوت آبی» (عکس هایی از حاشیه رودخانه کرج در شب) و همکاری با خبرگزاری رویترز در مستندسازی جشن های محلی ایران، جایگاه او را در سطح بین المللی تثبیت کرد.

دوران تحول و سکوت (۱۳۹۶–۱۴۰۴)

از سال ۱۳۹۶، کثیری شروع به کاهش فعالیت های عمومی کرد. دلیل اصلی این تغییر، احساس تکرار در سبک کاری و فشار ناشی از حضور مداوم در شبکه های اجتماعی بود. در سال ۱۳۹۸، پروژه «نفس» را منتشر کرد که ترکیبی از عکس و صدا بود و در آن، صداهای ضبط شده از خیابان های ایران همراه با تصاویر نمایش داده می شد. این پروژه با استقبال خوبی مواجه شد، اما خود سینا در مصاحبه ای در سال ۱۴۰۰ اعتراف کرد: «احساس می کردم دیگر کارهایم صادقانه نیستند. گاهی بهتر است سکوت کنی تا دوباره یاد بگیری چطور صحبت کنی.» سرانجام در آذر ۱۴۰۱، پس از پستی در اینستاگرام که در آن از طرفداران خود برای «مهلتی برای بازنگری درونی» درخواست کمک کرد، تمام حساب های اجتماعی را غیرفعال کرد.

تحصیلات و مدارک مهم

تحصیلات دانشگاهی

سینا کثیری در سال ۱۳۸۴ وارد دانشگاه تهران شد و در رشته گرافیک تحصیل کرد. توانایی او در ترکیب تکنیک های گرافیکی با عکاسی، ریشه در این دوره دارد. در سال ۱۳۸۸، برای ادامه تحصیل در دوره کارشناسی ارشد عکاسی، پذیرفته دانشگاه هنر لندن شد، اما به دلیل مشکلات مالی نتوانست این فرصت را ادامه دهد. با این حال، همکاری با اساتید این دانشگاه در جریان دوره تابستانه ۱۳۸۹، تاثیر قابل توجهی بر دیدگاه هنری او گذاشت. کثیری همواره بر این نکته تاکید می کند که «تحصیل آکادمیک تنها یک بخش از یادگیری است. خیابان ها، افراد و سکوت ها، معلمان واقعی من بوده اند.»

دوره های تخصصی

در سال های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸، کثیری در دوره های کوتاه مدتی در مراکز معتبر بین المللی شرکت کرد. از جمله:
– کارگاه «عکاسی و روایت غیرخطی» در موزه مدرن نیویورک (۲۰۱۷)
– دوره «فناوری در هنر مستند» در مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) (۲۰۱۹)
– آموزش های تخصصی در زمینه تحلیل داده های تصویری با همکاری دانشگاه صنعتی شریف (۱۴۰۰)
این دوره ها، پایه ای برای حرکت او به سمت هنرهای بین رشته ای شدند.

مهارت های کلیدی

مهارت های فنی (Hard Skills)

سینا کثیری تسلط کاملی بر تکنیک های عکاسی آنالوگ و دیجیتال دارد. ویژگی متمایز کارهای او، استفاده هوشمندانه از نور طبیعی و ترکیب بندی های غیرمعمول است. در سال های اخیر، مهارت های او در زمینه های زیر نیز گسترش یافته:
– ویرایش و پس تولید پیشرفته با نرم افزارهای Lightroom و Photoshop
– کدنویسی پایه برای ایجاد نصب های تعاملی (با پردازه Python و JavaScript)
– طراحی تجربه کاربری (UX) برای پروژه های دیجیتال مبتنی بر هنر
این مهارت ها به او امکان داده تا پروژه «تنها در جمع» را اجرا کند که در آن، بیننده با لمس صفحه نمایش، داستان هر عکس را تغییر می دهد.

مهارت های اجتماعی (Soft Skills)

یکی از عوامل موفقیت کثیری در کارهای اجتماعی، توانایی برقراری ارتباط با افراد از طبقات مختلف است. او می گوید: «عکاس خیابان باید مثل باد باشد؛ همه جا باشد اما کسی او را نگه ندارد.» این مهارت در پروژه «صداهای نامرئی» (۱۳۹۷) که با معتادان خیابانی همکاری داشت، برجسته است. همچنین، مهارت های مدیریت تیم در پروژه های بزرگ و توانایی مذاکره برای دریافت مجوزهای عکاسی در مکان های حساس، از نقاط قوت او محسوب می شود.

افتخارات و دستاوردها

جایزه های ملی و بین المللی

سینا کثیری تاکنون برنده ۱۲ جایزه معتبر شده است. مهم ترین آنها:
– جایزه ویژه هیئت داوران در جشنواره عکاسی سونی ورلد فوتوگرافی (لندن، ۲۰۲۲) برای مجموعه «سکوت پس از غروب»
– مدال طلا در بخش عکاسی اجتماعی در بینال عکاسی آسیا (تایپه، ۲۰۱۹)
– عنوان بهترین مستند کوتاه در جشنواره فیلم فجر (۱۴۰۰) برای «صدای قدم های برهنه»
در سال ۱۴۰۵، پس از بازگشت، مؤسسه هنر آسیا او را به عنوان «هنرمند متحول کننده دهه» نامزد کرد.

اعضایت در نهادهای معتبر

کثیری از سال ۱۳۹۶ عضو انجمن عکاسان مستند جهان (WARM) است. در سال ۱۴۰۳، به عنوان مشاور در هیئت مدیره بنیاد حمایت از هنرمندان جوان ایران انتخاب شد. این نقش ها به او امکان داده تا در سیاست گذاری برای حمایت از هنرمندان درگیر چالش های سلامت روان نقش فعالی داشته باشد.

پروژه ها یا کارهای شاخص

پروژه «تنها در جمع» (۱۴۰۴–۱۴۰۵)

بازگشت سینا کثیری با این پروژه آغاز شد. «تنها در جمع» شامل ۱۲ نصب تعاملی است که در هر کدام، بیننده با حرکت خود در فضای نمایشگاه، لایه های مختلف عکس را فعال می کند. برای مثال، در نصب «پل های شکسته»، وقتی بیننده به تصویر نزدیک می شود، صدای خنده کودکان از بلندگوها پخش می شود، اما با دور شدن، صدای گریه جایگزین می شود. این پروژه در گالری های تهران، برلین و تورنتو به نمایش درآمد و بیش از ۵۰ هزار بازدیدکننده داشت. منتقدان هنری آن را «تلاشی برای ایجاد دیالوگ بین فرد و جمع در دوران دیجیتال» خواندند.

پروژه «خاطرات دیجیتال» (۱۴۰۲)

این پروژه آخرین کار منتشر شده توسط کثیری قبل از سکوت دو ساله بود. در آن، تصاویر قدیمی خانواده های مختلف را دیجیتالی کرده و با الگوریتم های هوش مصنوعی، آینده فرضی آن افراد را تولید کرده بود. این پروژه با انتقادهایی درباره اخلاق استفاده از هوش مصنوعی در هنر مواجه شد، اما سینا در دفاع از آن گفت: «هدف من ایجاد وهم نبود، بلکه نشان دادن این بود که چطور داده های دیجیتال، خاطرات ما را دوباره تعریف می کنند.»

رسالت یا چشم انداز فردی

بازتعریف موفقیت در هنر

سینا کثیری در سال های اخیر بر این باور است که موفقیت هنری نباید تنها با توجه عمومی یا درآمد سنجیده شود. او می گوید: «من دیگر نمی خواهم بیننده فقط متوقف شود؛ می خواهم آنها متوقف شوند، فکر کنند، و تغییر کنند.» این چشم انداز، پایه تاسیس «کارگاه نور و سکوت» در تهران شد که فضایی برای هنرمندان جوان فراهم می آورد تا بدون فشار تولید محتوای تجاری، بر آثار عمیق کار کنند. کارگاه تاکنون به ۱۲۰ هنرمند کمک کرده و ۸ پروژه اجتماعی را حمایت مالی و فنی کرده است.

سفر حرفه ای و داستان مسیر

شروع راه: از دوربین آنالوگ تا نمایشگاه جهانی

سینا کثیری در مصاحبه ای در سال ۱۳۹۵ گفت: «اولین دوربینم یک پراید قدیمی بود. لنز آن شکسته بود و تنها با دیافراگم کار می کرد. اما با آن، دنیا را یاد گرفتم ببینم.» این دوربین، هدیه یک عموی دوردست بود که سینا آن را در انبار خانه پیدا کرده بود. او با استفاده از کتاب های کتابخانه محله، تکنیک های عکاسی را یاد گرفت. در سال ۱۳۸۸، وقتی مجموعه «نوای خیابان» در گالری معاصر به نمایش درآمد، هیچ کس نمی دانست که عکاس، پسر جوانی ۲۳ ساله است که تا چند ماه قبل، در کافه محل کار می کرد.

چرخش مهم: سفر به کردستان و تغییر سبک

در سال ۱۳۹۴، سینا برای ثبت جشن نوروز در روستاهای کردنشین کردستان اعزام شد. این سفر، دیدگاه او را درباره رابطه انسان و طبیعت تغییر داد. پس از آن، سبک کاری اش از تمرکز بر افراد تنها به ترکیب انسان، طبیعت و عناصر فرهنگی تغییر کرد. پروژه «خاک و آسمان» که در این دوره خلق شد، برای اولین بار حضور رنگ در آثار وی را نشان داد—رنگ هایی که تا آن زمان، عمدتا در کارهایش سیاه و سفید بودند.

ارزش ها و اصول کاری

صداقت در روایت

یکی از اصول ثابت سینا کثیری، عدم دستکاری در روایت اصلی عکس است. او حتی در پروژه های دیجیتالی مانند «خاطرات دیجیتال»، دستکاری ها را به عنوان لایه ای جداگانه و با اطلاع بیننده انجام می دهد. در سال ۱۴۰۱، وقتی یک مجله پیشنهاد همکاری داد که در آن، تصاویر محرومیت را برای جلب احساسات بیننده تغییر دهند، این پیشنهاد را رد کرد و گفت: «گرسنگی نیازی به تقویت ندارد؛ نشان دادن آن با راستی کافی است.»

تعهد به اجتماع

بیش از ۴۰ درصد درآمد کثیری از فروش آثارش به پروژه های آموزشی در مناطق محروم اختصاص دارد. در سال ۱۴۰۴، در دوران سکوت، پول فروش یک اثر قدیمی را برای تاسیس کتابخانه هنر در زلزله زده همدان استفاده کرد. این اقدام، اگرچه عموما شناخته نشد، اما نشان دهنده تعهد عمیق او به بازگشت به جامعه است.

فعالیت های جانبی یا Hobbyها

موسیقی و ترکیب آن با هنر

سینا کثیری از ۱۴ سالگی ساز پیانو را یاد گرفته است. او در پروژه «تنها در جمع»، موسیقی را به عنصری تعاملی تبدیل کرد: در نصب «کلیدهای صامت»، بیننده با فشردن دکمه های مجازی، ملودی هایی را فعال می کرد که سینا شخصا آنها را نواخته بود. موسیقی برای او ابزاری برای دسترسی به بخش های عمیق تر ذهن در فرآیند خلاقیت است.

طبیعت گردی و کوهنوردی

در دوران سکوت، سینا بیش از ۲۰ قله کوه های البرز و زاگرس را صعود کرد. این تجربیات، پایه پروژه آینده اش با نام «نفس در ارتفاع» (که قرار است در پاییز ۱۴۰۵ منتشر شود) شد. کوهنوردی برای او، فرار نیست، بلکه «روشی برای خالی کردن ذهن تا نور جدید وارد شود» است.

راه های ارتباطی

شبکه های اجتماعی و وبسایت

پس از بازگشت در سال ۱۴۰۵، سینا کثیری حساب های اجتماعی قبلی خود را فعال نکرده است. تنها کانال رسمی ارتباطی او، وبسایت www.sinakathiri.art است که در آن، پروژه های جدید، اخبار کارگاه ها و راه های همکاری آموزشی قرار دارد. او برای پروژه های حرفه ای، ایمیل contact@sinakathiri.art را معرفی کرده است. در مصاحبه ای اشاره کرد: «فضای دیجیتال باید ابزار باشد، نه زندان. من دیگر به دنبال آمار نیستم؛ به دنبال دیالوگ واقعی هستم.»

فعالیت های آموزشی حضوری

«کارگاه نور و سکوت» در تهران (خیابان ولیعصر، نرسیده به میدان ونک، پلاک ۱۴۷) هر ماه دو دوره آموزشی رایگان در زمینه عکاسی خیابانی و هنرهای دیجیتال برگزار می کند. ثبت نام از طریق وبسایت رسمی امکان پذیر است. سینا شخصا در ۳۰ درصد این کارگاه ها حضور دارد و تاکید می کند که این کارگاه ها «فضایی برای سکوت و تفکر» باشد، نه رقابت.

تحلیل تاثیرات اجتماعی و فرهنگی

نسل جدید عکاسان ایران

بازگشت سینا کثیری تاثیر قابل توجهی بر نسل جوان داشته است. بر اساس نظرسنجی مؤسسه هنر ایران (آبان ۱۴۰۵)، ۶۸ درصد عکاسان زیر ۳۰ سال، پروژه «تنها در جمع» را «الگویی برای ترکیب فناوری و هنر» دانسته اند. این پروژه، بحث هایی درباره اخلاق دیجیتال در هنر را در دانشگاه ها فعال کرده است. دانشگاه تهران از سال ۱۴۰۵، درس جدیدی با عنوان «هنرهای تعاملی و اخلاق» به برنامه درسی اضافه کرده که الهام گرفته از تجربیات کثیری است.

تاثیر بر سلامت روان هنرمندان

سینا کثیری با ایجاد «کارگاه نور و سکوت»، توجه مسئولان به چالش های سلامت روان هنرمندان را جلب کرده است. در گفت و گو با شبکه خبری ایرنا (دی ۱۴۰۵)، مسئولان وزارت فرهنگ ایران اعلام کردند که برنامه ای برای تاسیس مراکز مشاوره تخصصی برای هنرمندان در ۵ استان ایران دارند. این حرکت، مستقیما تحت تاثیر داستان سکوت و بازگشت کثیری بوده است.

چالش های پیش رو

تعادل بین خصوصی و عمومی

سینا کثیری همچنان با چالش حفظ حریم خصوصی در مقابل تقاضای عموم برای شناخت بیشتر مواجه است. در مصاحبه ای با روزنامه شرق (بهمن ۱۴۰۵)، گفت: «من می خواهم آثارم صحبت کند، نه زندگی شخصی ام. این مرز را باید هر روز دوباره ترسیم کنم.»

مدیریت انتظارات پس از بازگشت

بازگشت چشمگیر او، فشار جدیدی برای تولید آثار پرنگارش ایجاد کرده است. برخی منتقدان نگرانند که این فشار بتواند به کیفیت کارهای آینده او لطمه بزند. خود سینا در پاسخ گفته: «من دیگر قربانی انتظارات نیستم. هر پروژه زمان خود را خواهد داشت.»

جمع بندی و چشم انداز آینده

بیوگرافی سینا کثیری، داستانی از شکوفایی، سکوت آگاهانه و بازگشت مسئولانه است. دو سال سکوت او تنها یک استراحت نبود؛ فرآیندی بود برای بازسازی درونی و خارجی هنری. پروژه «تنها در جمع» و تاسیس «کارگاه نور و سکوت» نشان می دهد که او به جای بازگشت به سبک قبلی، مسیر جدیدی را انتخاب کرده است—مسیری که در آن، هنر ابزاری برای تاثیرگذاری اجتماعی و حمایت از نسل بعدی است. تا پایان ۱۴۰۵، برنامه های او شامل انتشار کتاب «سکوت: هنر توقف» و همکاری با موزه ویتوریا و آلبرت لندن برای نمایشگاهی درباره هنر ایرانی معاصر است. چهار سال پیش، سینا کثیری از صحنه رفت تا دوباره بیاموزد چطور ببیند. امروز، او نه تنها دوباره می بیند، بلکه به دیگران هم یاد می دهد که در سکوت، قوی ترین صداها شنیده می شوند.