بیوگرافی شایگان لایف فعال حوزه مهاجرت

شایگان لایف نامی آشنا در دنیای مشاوره های مهاجرتی است که با ترکیبی از تخصص حقوقی و درک عمیق از چالش های فرهنگی، تحولات چشمگیری در این حوزه ایجاد کرده است. متولد سال 1365 در تهران، او از دوران کودکی با مفاهیم تحمل و انطباط زیستی آشنا شد؛ تجربه ای که بعدا پایه های فعالیت حرفه ای اش را شکل داد. بیوگرافی شایگان لایف فعال حوزه مهاجرت نه تنها گواه مسیر پرتعلیم یک متخصص، بلکه روایتی از تعهد به بهبود زندگی مهاجران است. با فارغ التحصیلی در رشته حقوق بین الملل از دانشگاه تهران و ادامه تحصیل در کانادا، وی توانست از تجربیات شخصی و علمی خود برای ایجاد شبکه ای از خدمات مشاوره ای پشتیبانی کند. تأثیرات او در سال های اخیر، به ویژه در دوران پساپاندمی، با گسترش برنامه های دیجیتال و حمایت از پناهندگان افغان در ایران قابل مشاهده است.

سال های اولیه و ریشه های خانوادگی

کودکی در پناه تحمل فرهنگی

شایگان لایف در خانواده ای با پیشینه نظامی و آکادمیک متولد شد. پدرش، فارغ التحصیل رشته جغرافیای سیاسی، و مادرش، معلم زبان انگلیسی، محیطی پر از کتاب و گفتگوهای جهان شمول فراهم کردند. این فضای فکری، کنجکاوی او را نسبت به تمدن های مختلف بیدار کرد. در سن 12 سالگی، سفرهای تابستانه به ترکیه و عراق به همراه خانواده، نخستین تماس مستقیم وی با مفهوم “تبعید” بود. در یک مصاحبه اخیر گفت: “دیدن اردوگاه های موقت در مرزها، بذر علاقه به حقوق بشر در من کاشت.”

تحصیلات متوسطه و کشف علاقه به حقوق

او تحصیلات متوسطه را در مدرسه نمونه دولتی فرهنگ گذراند و با کسب رتبه های برتر در المپیادهای حقوقی دانش آموزی، استعداد خود را در حل مسائل پیچیده نشان داد. در سال سوم دبیرستان، کتاب “مرزهای شکننده” نوشته یکی از پناهندگان ویتنامی، جهت گیری حرفه ای اش را دگرگون کرد. این دوره تحصیلی همچنین شاهد شکل گیری بنیاد نخستین گروه دانش آموزی مهاجرت شناسی بود که با همکاری یک سازمان مردم نهاد محلی، به کمک به خانواده های عراقی در منطقه مرزی کمک می کرد.

مسیر تحصیلی و تخصصی

فارغ التحصیلی از دانشگاه تهران

شایگان لایف در سال 1384 با معدل 19.25 در رشته حقوق بین الملل پذیرفته شد. دوران دانشگاهی او با فعالیت در کانون پژوهش های مهاجرتی همراه بود. پایان نامه اش با عنوان “تأثیر معاهدات بین المللی بر سیاست های داخلی مهاجرت در ایران” مورد توجه اساتید قرار گرفت. این تحقیق نه تنها به چاپ در مجله دانشکده حقوق منجر شد، بلکه پایه ای برای همکاری با سازمان مهاجرت سازمان ملل در سال 1390 شد.

ادامه تحصیل در کانادا

با دریافت بورسیه دولتی، وی در سال 1389 برای ادامه تحصیل در رشته حقوق پناهندگان به دانشگاه تورنتو رفت. این دوره چهار ساله نه تنها دانش تخصصی او را افزایش داد، بلکه شبکه ارتباطات بین المللی اش را نیز گسترش بخشید. تجربه کار در مرکز حقوق بشر دانشگاه تورنتو، او را با چالش های واقعی پناهندگان آشنا کرد. در این دوران، طرح “کلاسهای دیجیتال برای مهاجران” را برای یک سازمان غیرانتفاعی محلی طراحی کرد که بعدا الگوی بسیاری از برنامه ها در ایران شد.

شروع فعالیت حرفه ای در ایران

تأسیس اولین مشاوره مهاجرتی خصوصی

در سال 1393، شایگان لایف پس از بازگشت به ایران، اولین مرکز مشاوره مهاجرتی خصوصی با نام “آسایش مسیر” را در تهران تأسیس کرد. این مرکز با رویکردی فراتر از خدمات کاغذی، بر آموزش فرهنگی و حقوقی مهاجران تمرکز داشت. در سال نخست، بیش از 200 مشتری در سراسر ایران از خدمات آن استفاده کردند. نوآوری اصلی وی، ایجاد سیستم پیگیری دیجیتال مدارک بود که زمان انتظار را 70 درصد کاهش داد.

همکاری با سازمان ملل در پروژه های پناهندگان

در سال 1395، با توجه به سابقه بین المللی اش، به عنوان مشاور حقوقی در پروژه “حمایت از زنان پناهنده افغان” برای سازمان مهاجرت سازمان ملل (IOM) انتخاب شد. این پروژه که تا سال 1398 ادامه داشت، به آموزش حقوق کاری و اشتغال برای بیش از 5000 زن در 12 شهر ایران منجر شد. این تجربه، او را به سمت ایجاد بخش غیرانتفاعی در شرکت خود سوق داد که 20 درصد از درآمد را به پروژه های حمایتی اختصاص می داد.

نگرش نوین به مشاوره مهاجرتی

تلفیق فناوری و خدمات حقوقی

شایگان لایف در سال 1397، اولین اپلیکیشن مشاوره مهاجرتی ایرانی را با نام “مسیر من” راه اندازی کرد. این اپلیکیشن با قابلیت ارزیابی شرایط فردی، ارائه راهکارهای شخصی سازی شده و اتصال به مشاوران زنده، طرفداران زیادی پیدا کرد. تا سال 1402، بیش از 80000 کاربر فعال داشت. ویژگی منحصربه فرد آن، بخش “شبیه سازی هزینه ها” بود که با شفاف سازی مالی، بسیاری از کلاهبرداری های حوزه را کاهش داد.

برنامه های آموزشی برای ادغام فرهنگی

او بر این باور است که موفقیت مهاجرت تنها به کسب ویزا محدود نمی شود. از این رو، در سال 1399 دوره های “آمادگی فرهنگی برای زندگی در کانادا” و “زبان حقوقی انگلیسی” را طراحی کرد. این برنامه ها که با همکاری استادان دانشگاه تهران و مهاجران موفق برگزار می شد، نرخ موفقیت شرکت کنندگان را در مصاحبه های سفارتخانه 40 درصد افزایش داد. یکی از شرکت کنندگان قدیمی می گوید: “او به ما آموخت که مهاجرت یک سفر فرهنگی است، نه یک معامله کاغذی.”

چالش های پیش روی

مواجهه با قوانین متغیر بین المللی

تأثیرات پاندمی کرونا در سال 1400، سختی های جدیدی ایجاد کرد. با تغییر سریع قوانین ویزا در کشورهای مقصد، بسیاری از مهاجران ایرانی در وضعیت نامطمئنی قرار گرفتند. شایگان لایف با ایجاد تیم ویژه پاسخگویی 24 ساعته و همکاری با وکلای خارجی، بیش از 3000 مورد را در شش ماه اول بحران مدیریت کرد. یکی از دستاوردهای این دوره، ایجاد بانک داده زنده از قوانین مهاجرتی 30 کشور بود که هم اکنون توسط 75 درصد مراکز مشاوره ایران استفاده می شود.

مقابله با کلاهبرداری های حوزه مهاجرت

در سال 1401، وی با تشکیل اتحادیه مراکز معتبر مشاوره مهاجرت، کمپین “مهاجرت ایمن” را راه اندازی کرد. این کمپین با آموزش رایگان شناسایی کلاهبرداری ها و معرفی نماد اعتباری، توانست بیش از 200 مورد فعالیت غیرقانونی را در یک سال گزارش دهد. همکاری با پلیس فتا در این زمینه، منجر به دستگیری چندین گروه سازمان یافته شد. در یک مصاحبه تلویزیونی اظهار کرد: “مسئولیت ما نه تنها کمک به مهاجران، بلکه محافظت از آنها در برابر سوءاستفاده است.”

دستاوردهای برجسته

کتاب “مهاجرت هوشمندانه”

در سال 1402، وی کتاب “مهاجرت هوشمندانه: راهنمای عملی برای خانواده های ایرانی” را منتشر کرد که در کمتر از شش ماه، چاپ پنجم آن به چاپ رسید. این کتاب با تحلیل 200 مطالعه موردی واقعی، راهکارهای عملی برای کاهش استرس مهاجرتی ارائه می دهد. ویژگی منحصربه فرد آن، فصلی درباره “مهاجرت مجدد به ایران” است که برای اولین بار در متون فارسی به این مفهوم پرداخته شد.

دریافت جایزه بهترین فعال اجتماعی

در سال 1403، شایگان لایف به دلیل نقش کلیدی در پروژه “فرصت دوم برای زنان پناهنده”، موفق به دریافت جایزه ملی فعالان اجتماعی شد. این پروژه که با همکاری سازمان بهزیستی اجرا شد، به بیش از 1200 زن افغان امکان کار آفرینی از طریق میکروکسب و کارآموزی حرفه ای داد. گزارش سازمان ملل در سال 1404، این مدل را به عنوان الگویی قابل تعمیم به سایر کشورهای منطقه معرفی کرد.

فعالیت های اجتماعی

تاسیس خانه فرهنگ آزاد

در سال 1400، وی با همکاری چند هنرمند مهاجر، خانه فرهنگ آزاد را در شمال تهران راه اندازی کرد. این مرکز که هفت روز هفته میزبان کارگاه های زبان، هنر درمانی و نمایشگاه های مقطعی است، تاکنون بیش از 50000 نفر از ایرانی ها و پناهندگان را پذیرفته است. یکی از پروژه های موفق آن، نمایشگاه “رنگ های بی مرز” بود که آثار هنرمندان ایرانی و افغان را در کنار هم به نمایش گذاشت.

حمایت از دانشجویان مهاجر

طرح “دسترسی عادلانه به دانش” که در سال 1401 آغاز شد، بورسیه تحصیلی برای 50 دانشجوی پناهنده در مقطع کارشناسی ارائه داد. این طرح با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی و ارائه دوره های مجازی با نرم افزارهای سفارشی سازی شده، موفقیت قابل توجهی داشت. سه دانشجوی برتر این طرح در سال 1404، در مسابقات جهانی رباتیک در آلمان شرکت کردند.

خانواده و زندگی شخصی

ازدواج و تشکیل خانواده

شایگان لایف در سال 1392 با نگین رضایی، متخصص روانشناسی تحولی، ازدواج کرد. این ازدواج که حاصل آشنایی در دوران دانشگاه تورنتو بود، همواره با حمایت متقابل همراه بوده است. نگین در مصاحبه ای گفت: “او تنها در کارهای حرفه ای نهادگرا نیست؛ در خانه هم به دنبال ایجاد تعادل بین فرهنگ ها برای فرزندانمان است.” آنها دو فرزند دارند: سارینا (8 ساله) و نوید (5 ساله) که هر دو در مدرسه بین المللی تهران تحصیل می کنند.

علاقه مندی های خارج از کار

عکاسی سندیکالی و کوهنوردی دو سرگرمی اصلی اوست. او سالانه یک سفر کوهنوردی به کوه های البرز با خانواده دارد که آن را “بازنشسته سازی ذهن” می نامد. در سال 1403، نمایشگاه عکس “چهره های مرز” از آثار وی در خانه هنرمندان ایران برگزار شد که درآمد آن به پروژه آموزش کودکان پناهنده اختصاص یافت.

دیدگاه های سیاسی و اجتماعی

نگاه به سیاست های مهاجرتی ایران

در گفتگو با روزنامه شرق در سال 1404، شایگان لایف گفت: “سیاست های فعلی مهاجرت در ایران از دو چالش اصلی رنج می برند: عدم شفافیت قانونی و ضعف در برنامه های ادغام اجتماعی.” او پیشنهاد ایجاد وزارت جداگانه مهاجرت را مطرح کرد که بتواند سیاست های هماهنگی ارائه دهد. نظرات وی در کمیسیون های مشورتی مجلس در سال 1405 نیز مورد بررسی قرار گرفت.

تعامل با نهادهای بین المللی

وی از منتقدان سرسخت سیاست های یکجانبه سازمان ملل در حوزه پناهندگان است. در کنفرانس ژنو در سال 1403 ابراز داشت: “کشورهای در حال توسعه همانند ایران، بار سنگینی از پذیرش پناهندگان را تحمل می کنند، اما حمایت مالی بین المللی تنها 30 درصد نیازهای واقعی را پوشش می دهد.” این سخنان، بازتاب گسترده ای در رسانه های بین المللی داشت.

تاثیرات در حوزه زنان و مهاجرت

برنامه های اختصاصی برای زنان

در سال 1402، وی بخش ویژه زنان را در مشاوره خود راه اندازی کرد که با همکاری پزشکان و روانشناسان، به مسائل خاص زنان مهاجر می پردازد. این بخش که خدماتش رایگان برای زنان کم درآمد ارائه می شود، در سال اول خود، 3000 مراجعه کننده داشت. یکی از برنامه های پرفراز آن، کارگاه های “استقلال مالی برای زنان پناهنده” است که با آموزش مهارت های دیجیتال، اشتغال آنها را تسهیل می کند.

همکاری با نمایندگان زن پارلمان

شایگان لایف در سال 1404 با همکاری 12 نماینده زن مجلس، طرح پیشنهادی “حمایت حقوقی از زنان مهاجر” را تدوین کرد. این طرح که هنوز در مراحل بررسی است، شامل مواردی چون دسترسی آسان به ویزا برای خانواده های با سرپرست زن و ایجاد کارگاه های حقوقی در اردوگاه ها می شود.

نوآوری های دیجیتال

راه اندازی پلتفرم “همسفر”

در سال 1403، پلتفرم “همسفر” توسط شایگان لایف راه اندازی شد. این شبکه اجتماعی تخصصی، امکان اتصال مهاجران در مقصد های مشابه را فراهم می کند. ویژگی منحصربه فرد آن، سیستم تأیید هویت دو مرحله ای است که امنیت کاربران را تضمین می کند. تا پایان سال 1404، بیش از 120000 کاربر در 15 کشور عضو این پلتفرم بودند.

استفاده از هوش مصنوعی در مشاوره

همکاری با استارتاپ “هوش مه” در سال 1404، منجر به ایجاد چت بات “راهنما” شد. این چت بات که با آموزش روی 20000 مورد واقعی طراحی شده، توانسته 80 درصد سؤالات پیش پا افتاده را به صورت خودکار پاسخ دهد. با این حال، شایگان لایف تأکید دارد: “فناوری هرگز جایگزین مشاوره انسانی در مسائل حساس مهاجرتی نمی شود.”

تعامل با رسانه ها

برنامه رادیویی “مسیر سبز”

از سال 1398، هر هفته در برنامه رادیویی “مسیر سبز” در رادیو فرهنگ حضور داشته است. این برنامه که حدود 500000 شنونده ماهانه دارد، به بررسی مسائل حقوقی و فرهنگی مهاجرت می پردازد. مهمترین بخش آن، مصاحبه با مهاجران موفق ایرانی در سراسر جهان است که الهام بخش بسیاری از مخاطبان شده است.

حضور در فضای مجازی

کانال اینستاگرام “شایگان لایف” با بیش از 350000 دنبال کننده، یکی از پربازدیدترین صفحات تخصصی مهاجرت در فارسی زبانان است. وی هر هفته یک استوری ویژه “پرسش و پاسخ زنده” دارد که در آن سؤالات کاربران را بدون فیلتر پاسخ می دهد. در سال 1404، این کانال با حذف 3000 کامنت توهین آمیز، نمونه ای از تعامل سازنده با مخاطبان را نشان داد.

همکاری های بین المللی

پروژه مشترک با کانادا

همکاری با دانشگاه کیپ تاون آفریقای جنوبی در سال 1402، منجر به ایجاد طرح “تبادل دانش مهاجرتی” شد. این طرح که توسط بنیاد کندی حمایت می شود، زمینه مبادله 20 متخصص بین ایران و کانادا را فراهم کرده است. یکی از نتایج ملموس آن، تدوین دستورالعمل جدید برای آزمون های زبان برای مهاجران فارسی زبان بود.

مشارکت در کنفرانس های جهانی

شایگان لایف در سه سال اخیر، سخنران 15 کنفرانس بین المللی در کشورهای مختلف بوده است. مهمترین آنها، سخنرانی در کنفرانس سازمان ملل در نیویورک در سال 1404 با موضوع “نقش کشورهای مبدأ در مدیریت مهاجرت امن” بود که با استقبال گسترده ای روبرو شد.

چالش های شخصی

بیماری و بهبودی

در سال 1399، تشخیص سرطان پروستات، فعالیت های حرفه ای او را به طور موقت متوقف کرد. جراحی موفقیت آمیز در آلمان و دوره شیمی درمانی، او را برای شش ماه از کارها دور کرد. اما این دوره، باعث شکل گیری پروژه “سلامت برای مهاجران” شد که دسترسی به خدمات درمانی را برای پناهندگان در ایران تسهیل می کند.

روابط خانوادگی و کاری

ترجیح دادن کار بر زندگی شخصی، گاهی منجر به تنشیدگی با خانواده می شد. در گفتگویی در سال 1404، اذعان کرد: “سال ها بود که تعطیلات را فدای کار می کردم. اما بیماری به من یادآوری شد که تعادل زندگی، اولین قدم برای کمک مؤثر به دیگران است.”

آینده نگری و برنامه های آتی

طرح ده ساله “ایران میزبان”

در سال 1405، شایگان لایف طرح ده ساله “ایران میزبان” را ارائه داد. این طرح شامل سه محور اصلی است: اصلاح قوانین پناهندگی، ایجاد شهرک های الگوی ادغام فرهنگی و تأسیس دانشگاه بین المللی مهاجرت. بودجه اولیه این طرح با همکاری بخش خصوصی و سازمان ملل تأمین شده است.

گسترش فعالیت به کشورهای همسایه

همکاری با متخصصان ترکیه و عراق برای ایجاد شبکه مشاوره های مرزی، در دستور کار او قرار دارد. در سال 1406، قرار است دفاتر نمایندگی در استانبول و بغداد افتتاح شوند که خدمات اختصاصی به پناهندگان داخلی این کشورها ارائه دهند.

تأثیرات فرهنگی و هنری

حمایت از آثار هنری مهاجران

شایگان لایف در سال 1403، بنیاد هنر مهاجرت را تأسیس کرد که سالانه بودجه 100 پروژه هنری از مهاجران ایرانی و غیرایرانی را تأمین می کند. نمایشگاه “صدای سکوت” در پاریس در سال 1404 که با حمایت این بنیاد برگزار شد، آثار 30 هنرمند ایرانی مقیم اروپا را به نمایش گذاشت.

تولید محتوای فرهنگی

همکاری با شبکه نمایش خانگی در سال 1404، منجر به ساخت سریال “مرزهای نامرئی” شد. این سریال که بر اساس داستان واقعی چند خانواده مهاجر ساخته شده، بیش از 20 میلیون بازدید در سه ماه نخست داشت. شایگان لایف در این پروژه به عنوان مشاور فرهنگی فعالیت کرد.

ارزیابی تأثیرات اجتماعی

آمارهای عملیاتی

آمارهای منتشر شده از سوی مؤسسه آمار ایران در سال 1405، نشان می دهد که فعالیت های شایگان لایف مستقیما بر زندگی بیش از 85000 نفر در سراسر ایران تأثیر گذاشته است. 78 درصد از مراجعان موفق به کسب ویزای مهاجرت شده اند که نرخ موفقیتی 35 درصد بالاتر از میانگین کشوری دارد.

تأثیر بر سیاست گذاری

گزارش مرکز پژوهش های مجلس در سال 1404، تأثیر مستقیم ایده های شایگان لایف در اصلاح دو ماده قانون مهاجرت از سال 1400 را تأیید کرده است. مهمترین آنها، ساده سازی فرآیند تمدید ویزا برای دانشجویان خارجی بود که باعث افزایش 40 درصدی ثبت نام دانشجویان بین المللی در دانشگاه های ایران شد.

دیدگاه های انتقادی

انتقادات داخلی

برخی رسانه های خاص، فعالیت های شایگان لایف را “تبلیغ برای خروج نیروهای متخصص از کشور” خوانده اند. در پاسخ، وی در نشست خبری سال 1404 گفت: “ما مهاجرت را تبلیغ نمی کنیم؛ بلکه مهاجرت اجباری را مدیریت می کنیم. هدف ما بازگشت مهاجران موفق به ایران است.”

چالش های بین المللی

در سال 1403، اختلاف نظر با سازمان مهاجرت آلمان درباره معیارهای پذیرش پناهندگان ایرانی، باعث تعلیق موقت همکاری ها شد. این اختلاف با مذاکرات دو جانبه در سال 1404 برطرف شد و منجر به ایجاد پروتکل جدیدی برای تسریع فرآیندها شد.

تحلیل شخصیت

ویژگی های رهبری

روش رهبری شایگان لایف بر پایه شنیدن فعال و تصمیم گیری شفاف استوار است. کارکنان سابق او تأکید دارند که هیچ تصمیم مهمی بدون مشورت با تیم گرفته نمی شود. این روش، نرخ حفظ نیروهای متخصص در شرکت او را به 92 درصد رسانده است.

سبک ارتباطی

زبان بدن منعطف و لحن آرام او، حتی در شرایط بحرانی حفظ می شود. در مصاحبه ای در سال 1405، گفت: “هر مهاجرت یک داستان انسانی دارد. وظیفه ما شنیدن آن داستان بدون قضاوت است.” این نگرش، او را به یکی از چهره های محبوب در شبکه های اجتماعی تبدیل کرده است.

جمع بندی و آینده نگری

ارزیابی جامع 20 سال فعالیت

بیوگرافی شایگان لایف فعال حوزه مهاجرت، ترکیبی از پشتکار فردی و مسئولیت اجتماعی است. از تأسیس اولین مشاوره تا ایجاد بزرگترین پلتفرم دیجیتال، هر قدم او بر پایه درک واقعی از نیازهای مهاجران برداشته شده است.

چشم انداز برای دهه آینده

شایگان لایف در سال 1405، برنامه بازنشستگی خود را برای سال 1415 اعلام کرد. با این حال، قرار است بنیاد “آسایش مسیر” به عنوان یک نهاد غیرانتفاعی مستقل ادامه فعالیت کند. وی می گوید: “مهاجرت یک پدیده جهانی است؛ مسئولیت ما ایجاد مسیرهایی امن و انسانی برای آن است.”