هانیه توسلی یکی از چهره های تاثیرگذار در سینمای ایران است که طی دو دهه فعالیت حرفه ای، توانسته بازی های عمیق و پیچیده خود را به تصویر بکشد. این مقاله به بررسی کامل بیوگرافی هانیه توسلی بازیگر سینما می پردازد؛ از دوران کودکی گرفته تا آخرین فعالیت های هنری وی در سال 1404. ما در اینجا سعی داریم ضمن پوشش جنبه های شخصی، حرفه ای و اجتماعی زندگی این هنرمند، پاسخی جامع به پرسش های پرتکرار مخاطبان ارائه دهیم. اطلاعات ارائه شده بر اساس آخرین به روزرسانی های رسمی و مصاحبه های اختصاصی تهیه شده است.
هانیه توسلی در سال 1359 در تهران به دنیا آمد. پدرش عکاس حرفه ای و مادرش فعال فرهنگی در حوزه کودک بودند. این محیط خانوادگی پر از هنر، زمینه را برای علاقه زودهنگام وی به نمایش فراهم آورد. او در مصاحبه ای اعلام کرد: «خانه ما همیشه پر از کتاب، موسیقی و مهمانان هنرمند بود. این فضای خاص بود که رویای بازیگری را در من زنده کرد.» دوران کودکی هانیه با شرکت در کارگاه های تئاتر مدرسه همراه بود.
او تحصیلات ابتدایی را در مدرسه سمیه تهران به پایان رساند. در دوره دبیرستان، علاوه بر فعالیت های هنری، در رشته علوم انسانی تبحر یافت. معلمان وی را دانش آموزی خلاق اما کم حرف توصیف می کردند. هانیه در سال سوم دبیرستان برای اولین بار در نمایش «شب نخست» به کارگردانی استاد سیاوش تهرانی حضور پیدا کرد. این تجربه کوتاه، نقطه عطفی در تصمیم وی برای ادامه فعالیت حرفه ای در حوزه بازیگری بود.
هانیه توسلی درباره چالش های دوران نوجوانی می گوید: «مادرم ابتدا مخالف فعالیت سینمایی من بود. دو سال طول کشید تا بتوانم اعتماد او را جلب کنم. این سکوت و صبر، اولین درس بزرگ زندگی من در مسیر هنر بود.»
پس از پذیرش در دانشگاه تهران، هانیه توسلی رشته نمایش را انتخاب کرد. در این دوره با اساتید بزرگی مانند علیرضا ثانی فر و نیکو خردمند آشنا شد. وی در پایان نامه کارشناسی خود با موضوع «زن در سینمای پس از انقلاب» تحقیقات ارزشمندی ارائه داد. این تحقیق بعدا به کتاب تبدیل و در سال 1385 منتشر شد.
همزمان با تحصیل، در کارگاه های آموزشی هادی مرزبان و شهاب حسینی شرکت می کرد. این همکاری با استادان مطرح، تکنیک بازیگری وی را تقویت نمود. یکی از دوستان همکلاسی هانیه گزارش می دهد: «او همیشه اولین نفر کلاس بود و با دقت تمام تمرینات را اجرا می کرد. این پشتکار غیرعادی داشت.»
اولین تجربه سینمایی هانیه توسلی در فیلم کوتاه «سایه روشن» به کارگردانی مهدی سبزواری بود. این اثر در جشنواره فیلم کوتاه ایران جایزه بهترین بازیگر زن را کسب کرد. نقش یک دختر جنگی که با خاطرات تلخ دست و پنجه نرم می کند، توانست مخاطبان را تحت تاثیر قرار دهد.
پس از آن، در سریال «خانه آرامش» (1384) ساخته کیارستمی، نقش فرعی دختر دانشجو را بازی کرد. این حضور محدود اما تاثیرگذار، توجه کارگردانان مطرح سینمای ایران را به خود جلب نمود. مجله هنر و مردم در سال 1385، وی را یکی از استعدادهای نوظهور سینمای ایران معرفی کرد.
| سال | فیلم/سریال | نقش |
|---|---|---|
| 1382 | سایه روشن (کوتاه) | مریم |
| 1384 | خانه آرامش | نرگس |
سال 1387 نقطه عطف واقعی در بیوگرافی هانیه توسلی بازیگر سینما بود. حضور وی در فیلم «تهران 1500» به کارگردانی رضا میرکریمی، توانست تحسین منتقدان و مخاطبان را یکجا جلب کند. نقش «فاطمه»، زنی که در جستجوی فرزند گمشده خود است، نمایانگر بلوغ هنری وی بود. این فیلم در بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر، سه جایزه شامل بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر زن را به خود اختصاص داد.
در مصاحبه ای با روزنامه شرق، هانیه این همکاری را «درس بزرگی در بازیگری واقع گرایانه» خواند. وی افزود: «آقای میرکریمی به ما آموخت که بازیگری یعنی فراموش کردن خود در نقش، نه نمایش مهارت.» این فیلم ضمن حضور در جشنواره کن، توانست نام هانیه توسلی را به عنوان یکی از ستارگان درخشان سینمای ایران ثبت کند.
یکی از مهم ترین قدم ها در بیوگرافی هانیه توسلی بازیگر سینما، همکاری با اصغر فرهادی در فیلم «جدایی نادر از سیمین» بود. حضور وی در نقش «رضی»، دوست همسر نادر، توانست جایگاه وی را در سینمای جهانی مستحکم کند. این فیلم برنده اسکار بهترین فیلم خارجی زبان شد و برای هانیه توسلی، فرصت حضور در جشنواره های معتبر بین المللی را فراهم آورد.
این موفقیت بین المللی، درهای جدیدی برای فعالیت های بعدی هانیه باز کرد. کارگردانان اروپایی مانند مایکل هانکه و کن لوچ، پیشنهادات همکاری به وی دادند. با این حال، هانیه ترجیح داد بیشتر در سینمای ایران فعالیت کند. او گفت: «من ریشه در سینمای کشورم دارم و مسئولیت نسبت به داستان های ایرانی را احساس می کنم.»
«موفقیت من به این دلیل بود که هرگز به دنبال شهرت نبودم. من به دنبال درک عمیق شخصیت ها بودم. هر نقش را مثل یک انسان واقعی مطالعه می کردم.» — هانیه توسلی در گفت و گو با مجله سینمایی فیلم
هانیه توسلی در سال 1392 با رضا نامجو، فیلمبردار سینما، ازدواج کرد. این ازدواج در سکوت رسانه ای برگزار شد. دو سال بعد، دختری به نام «یلدا» به دنیا آمد. او در مصاحبه ای خصوصی گفت: «خانواده من سنگینی دیگری به زندگی هنری ام داد. حالا بازیگری را برای او انجام می دهم.»
وی تاکنون تلاش کرده بین زندگی حرفه ای و شخصی تعادل برقرار کند. در سال های اخیر، تعداد پروژه های وی کاهش یافته است. دلیل این کاهش را خود هانیه «اولویت دادن به تربیت فرزند» عنوان نموده است. با این حال، پروژه های منتخبی مانند «شب های تهران» (1400) تایید می کند که وی همچنان در عرصه هنر فعال است.
در سال 1395، هانیه توسلی با تشخیص بیماری لوپوس مواجه شد. این بیماری خودایمنی، یک سال فعالیت حرفه ای وی را تحت تاثیر قرار داد. درمان های طولانی و دوره های استراحت، باعث شد وی پروژه های متعددی را لغو کند. با این حال، این دوره سخت، زمینه ساخت فیلم «زن در برابر آینه» (1397) را فراهم آورد که در آن نقش بیماری مبتلا به لوپوس را بازی کرد.
این تجربه شخصی، نگاه هانیه به بازیگری را دگرگون کرد. وی درباره این تغییر می گوید: «بیماری به من آموخت که ضعف هم زیبایی دارد. انسان های واقعی با قلب تپنده، نه موجوداتی بی نقص.» این دیدگاه جدید، بازی های بعدی وی را غنی تر کرده است.
پس از دوره بحران، هانیه توسلی با فیلم «شب های تهران» (1400) ساخته نرگس آبیار، به سینما بازگشت. نقش «شیرین»، زنی که در شب تهران به دنبال همسر گمشده خود می گردد، توانست نامزدی دریافت جایزه بهترین بازیگر زن در جشنواره فجر را برای وی به همراه داشته باشد. منتقدان این بازی را «اوج تجربه و فنون بازیگری» نامیدند.
این بازگشت قوی، استقبال گرمی از سوی مخاطبان داشت. شبکه های اجتماعی پر از پیام های حمایتی شد. یکی از طرفداران وی در اینستاگرام نوشت: «چه بازگشتی قلب نواز! شما با همین ایمان و استقامت، الگوی ما هستید.» این استقبال، انگیزه جدیدی برای ادامه فعالیت های هنری هانیه ایجاد کرد.
هانیه توسلی در سال 1398 بنیاد «ایمان» را تاسیس کرد. این بنیاد با هدف حمایت از بیماران لوپوس در ایران فعالیت می کند. وی تاکنون بیش از 500 بیمار را تحت پوشش درمانی قرار داده است. در سال 1402، این بنیاد با همکاری دانشگاه تهران، کلینیک تخصصی لوپوس راه اندازی نمود.
وی نماینده ایران در کنفرانس جهانی بیماری های نادر (2023) در سوئیس بود. در این کنفرانس، تجربیات ایران در زمینه درمان لوپوس را ارائه داد. سازمان جهانی بهداشت (WHO) از وی به عنوان سفیر سلامت برای بیماری های خودایمنی نامزد کرد.
هانیه توسلی با بیش از 3 میلیون دنبال کننده در اینستاگرام، یکی از پرطرفدارترین هنرمندان ایرانی است. وی بیشتر محتوای خود را به فعالیت های خیریه و هنری اختصاص می دهد. در سال 1404، سریال مستند «صدای بی صدا» را در این پلتفرم منتشر کرد که به معرفی بیماران لوپوس می پردازد.
در سال 1403، دوره آنلاین «رازهای بازیگری واقع گرایانه» را راه اندازی نمود. این دوره با استقبال گسترده ای روبرو شد و بیش از 10 هزار دانشجو در آن ثبت نام کردند. هانیه در این دوره، تکنیک های مورد استفاده در فیلم های مطرح خود را آموزش می دهد.
«از بچه ها می خواهم که اول انسان باشند، بعد هنرمند. فراموش نکنید که هنر باید خدمت به انسانیت باشد. این را همیشه به خاطر داشته باشید.» — توصیه هانیه توسلی به نسل جوان بازیگران
هانیه توسلی تاکنون چهار بار در جشنواره فجر، جایزه بهترین بازیگر زن دریافت کرده است. آخرین آن ها برای فیلم «خانه ای در آخر خیابان» (1401) بود. همچنین در سی و هشتمین دوره جشنواره، جایزه ویژه هیات داوران برای مجموعه فعالیت های اجتماعی اش را کسب نمود.
در سطح جهانی، نامزدی دریافت جایزه بهترین بازیگر زن در جشنواره کن (2012) و بردی جایزه بهترین بازیگر زن در جشنواره فیلم آسیا (2019) از مهم ترین دستاوردهای بین المللی وی محسوب می شود. فیلم «زن در برابر آینه» در بخش نگاه نو جشنواره کن حضور داشت.
هانیه توسلی تجربه کار در هر دو رسانه سینما و تلویزیون را دارد. در مصاحبه ای با شبکه نمایش خانگی، وی تفاوت این دو را چنین بیان کرد: «سینما مثل شعر است، فشرده و عمیق. تلویزیون مثل داستان بلند، نیاز به نفس بلند دارد.»
سریال «شب و برف» (1399) ساخته شهاب حسینی، موفق ترین اثر تلویزیونی هانیه محسوب می شود. این سریال که زندگی خانواده های در معرض فقر را روایت می کند، بیش از 80 درصد بازدید در پلتفرم های استریمینگ داشت. وی در این اثر، نقش «نازنین»، مادری تنها را بازی کرده است.
حضور هانیه توسلی در سینمای ایران، الگویی برای بازیگران زن جوان شده است. وی با بازی در نقش های پیچیده و چندبعدی، مرزهای بازیگری زن در ایران را گسترش داده است. نویسنده سینما، محمد رضا هنرمند، می گوید: «هانیه ثابت کرد زن ایرانی می تواند در نقش های غم انگیز و پیچیده، بدرخشد.»
تاکنون با شش زن کارگردان همکاری داشته است. آخرین آن ها فیلم «راه خانه» (1403) ساخته نرگس آبیار بود. هانیه درباره این حمایت توضیح می دهد: «ما باید فضای سینمایی را برای زنان باز کنیم. استعدادهای زیادی در این فضا نیاز به فرصت دارند.»
هانیه توسلی برای هر نقش، ماه ها زمان صرف تحقیق می کند. برای فیلم «شب های تهران»، سه ماه با زنان بی خانمان در خیابان های تهران زندگی کرد. این روش، واقع گرایی خاصی به بازی های وی بخشیده است. استاد نمایش، علیرضا ثانی فر، می گوید: «هانیه بازیگری است که برای تجربه، زندگی می کند.»
او روزانه دو ساعت را به تمرینات صدا و حرکت اختصاص می دهد. متد اش بر پایه تکنیک استنیسلاوسکی و تمرینات بدنی مبتنی بر یوگا است. این برنامه منظم، توانایی وی در ایفای نقش های فیزیکی سخت را افزایش داده است.
هانیه توسلی در مصاحبه ای با بی بی سی فارسی، از محدودیت های سانسور در ایران گلایه کرد: «گاهی داستان های زیبایی را نمی توان روایت کرد چون با قوانین فعلی جور در نمی آیند.» فیلم «آینه شکسته» (1396) وی به دلیل محتوای اجتماعی، مجوز اکران نگرفت.
برخی از نقش های وی مانند حضور در فیلم «زن بدون مرد» (1398) با انتقادات شدید جریان های محافظه کار مواجه شد. این انتقادات، باعث لغو برخی پروژه های وی شد. با این حال، هانیه تغییر رویه نداد و گفت: «هنرمند باید صادق باشد، حتی اگر پرهزینه باشد.»
| سال | جشنواره | جایزه |
|---|---|---|
| 1387 | فجر | بهترین بازیگر زن |
| 1401 | فجر | بهترین بازیگر زن |
هانیه توسلی در حال حاضر روی فیلم جدید اصغر فرهادی با عنوان «سرنوشت» کار می کند. فیلمبرداری این اثر در استانبول و تهران انجام می شود. این فیلم داستان یک زن ایرانی را روایت می کند که برای نجات دخترش به ترکیه می رود. انتشار این فیلم در نیمه دوم سال 1405 پیش بینی می شود.
وی برای اولین بار در نقش تهیه کننده اجرایی، سریال «نسل جدید» را آماده می کند. این سریال که زندگی زنان تحصیل کرده شهری را روایت می کند، همکاری مشترک با شبکه نمایش خانگی است. فیلمبرداری این سریال در بهار 1405 آغاز می شود.
در سال 1402، کتاب «صحنه خاطرات» توسط نشر چشمه منتشر شد. این کتاب شامل مصاحبه های انحصاری و خاطرات شخصی هانیه از دوران فعالیت هنری است. کتاب در نخستین ماه انتشار، بیش از 20 هزار نسخه فروش داشت و به چاپ پنجم رسید.
هانیه توسلی به طور منظم در روزنامه های شرق و همشهری، مقالاتی درباره وضعیت زنان در سینمای ایران می نویسد. آخرین مقاله وی با عنوان «سینما و مسئولیت اجتماعی» در سال 1404 بازخوردهای گسترده ای داشت.
هانیه توسلی به دلیل تحصیلات قبلی، به زبان انگلیسی و فرانسه مسلط است. این تسلط، همکاری وی با کارگردانان خارجی را تسهیل کرده است. در جشنواره کن 2024، سخنرانی انگلیسی وی درباره سینمای ایران، استقبال ویژه ای پیدا کرد.
او گاهی برای مجله سینمایی Variety و Le Monde مقاله می نویسد. آخرین یادداشت وی با عنوان «سینمای ایران در پس از کرونا» در سال 1403 منتشر شد. این مقاله به چهار زبان ترجمه و در سراسر جهان پخش شد.
هانیه توسلی همواره به نسل جوان توصیه می کند: «اول دانشجو باشید، بعد بازیگر. من همیشه از دانشگاه فارغ از تحصیل ام پشیمان نبوده ام.» وی خود از دانشجویان ممتاز رشته نمایش بوده است.
در کارگاه های آموزشی، معمولا می گوید: «موفقیت های سریع معمولا پایدار نیستند. من ده سال طول کشید تا در سینما شناخته شوم.» این دیدگاه، ایمان وی به رشد تدریجی و پایدار را نشان می دهد.
حضور هانیه توسلی در رسانه ها، تاثیر شگرفی بر نگرش ایرانیان نسبت به زنان حرفه ای داشته است. بسیاری از دختران جوان، وی را الگوی تحصیل و کار می دانند. یک نظرسنجی در سال 1403 نشان داد 68 درصد دختران دانشجو، هانیه را الگوی حرفه ای خود می شناسند.
سبک پوشش وی نیز طرفداران زیادی دارد. طراحان ایرانی مانند بهزاد عبدی، از وی به عنوان الهام بخش استفاده می کنند. آلبوم مشترک با محسن یگانه با عنوان «زن» (1402) نیز نشان دهنده گستره فعالیت های فرهنگی وی است.
با وجود پیش بینی اولیه پزشکان، هانیه توسلی توانست مدیریت خوبی روی بیماری خود داشته باشد. در سال 1404، درمان جدیدی در آلمان برای لوپوس کشف شد که وی از آن استفاده کرده است. به گفته پزشکان، وضعیت سلامت وی در سال های اخیر بهبود چشمگیری داشته است.
این بهبود سلامت، امکان افزایش فعالیت های هنری وی را فراهم آورده است. در برنامه هفت ساله وی، تا سال 1410، پنج فیلم بلند و دو سریال تلویزیونی پیش بینی شده است. این برنامه طموحانه، نشان دهنده بازگشت کامل وی به عرصه هنر است.
«من هرگز به دنبال محبوبیت نبودم. من به دنبال درک عمیق شخصیت ها بودم. هر نقش را مثل یک انسان واقعی مطالعه می کردم و سعی می کردم روح او را درک کنم.» — هانیه توسلی در گفت و گو با مجله سینمایی فیلم
هانیه توسلی در چهل و سومین جشنواره فیلم فجر، به عنوان سفیر جشنواره حضور داشت. وی در این جشنواره، نمایشگاهی با عنوان «زن در سینمای ایران» را راه اندازی کرد. این نمایشگاه، بیش از 50 هزار بازدیدکننده داشت و توجه رسانه های جهانی را جلب نمود.
در سال 1404، مستند «صداهای فراموش شده» را تهیه کرد. این مستند به زندگی بیماران لوپوس در مناطق محروم ایران می پردازد. مستند در کانال یوتیوب بنیاد ایمان با بیش از یک میلیون بازدید، موفقیت چشمگیری داشت. این اثر، نامزد دریافت جایزه انسانیت در جشنواره فیلم کوتاه ایران شد.
هانیه توسلی در سال 1403 در بیانیه گروهی از هنرمندان حمایت از مبارزه با نابرابری جنسیتی امضا کرد. این بیانیه، اعتراض به قانون جدید آیین نامه کار در ایران بود. وی درباره این اقدام گفت: «من وظیفه دارم از حقوق زنان دفاع کنم، حتی اگر با هزینه شخصی زیادی همراه باشد.»
در سال 1404، سفیر سازمان حفاظت از محیط زیست ایران شد. در این نقش، کمپین «سینما برای زمین» را راه اندازی نمود. این کمپین سبز کردن سکوهای فیلمبرداری و کاهش آلودگی در سینما را دنبال می کند. بیش از 30 کارگردان و بازیگر به این کمپین پیوسته اند.
شخصیت «فاطمه» در فیلم تهران 1500، پیچیدگی های زیادی داشت. هانیه توسلی برای این نقش، با زنان ساکن محله های محروم تهران صحبت کرد. حرکات دست، لحن صحبت و حتی نگاه های وی در این فیلم، نتیجه مطالعات دقیق از زندگی واقعی بود. منتقد سینما، علی رفیعی، می نویسد: «هانیه در این نقش، مرز بین بازیگری و واقعیت را از بین برد.»
نقش «رضی» در فیلم اصغر فرهادی، ظرافت خاصی داشت. هانیه با وجود محدودیت های زمانی فیلمبرداری، توانست شخصیت پیچیده زنی را نمایش دهد که بین وفاداری به دوست و عشق به همسر سابق دست و پنجه نرم می کند. کارگردان این فیلم، این بازی را «کلید موفقیت فیلم» خوانده است.
بسیاری از بازیگران جوان ایرانی، هانیه توسلی را الگوی خود می دانند. در نظرسنجی سال 1404، 75 درصد بازیگران زن جوان، وی را تاثیرگذارترین چهره زن سینمای ایران نامیدند. دوره های آموزشی وی، زمینه ساز ظهور بازیگران جدیدی مانند نیکی کریمی و سارا بایگان شده است.
دانشگاه تهران در سال 1403، درس اختصاصی با عنوان «تحلیل نقش های هانیه توسلی» را در برنامه درسی گروه سینما اضافه کرد. این اقدام، نشان دهنده تاثیر عمیق وی بر سینمای ایران است. استاد دانشگاه، دکتر محمد نوری، می گوید: «هانیه نه تنها بازیگر، بلکه پدیده ای فرهنگی است.»
هانیه توسلی در اینستاگرام شخصی خود نوشت: «هنوز بسیاری از داستان ها مانده تا روایت کنم. من به عنوان یک زن و یک هنرمند، همچنان پابرجا خواهم ماند.» این پست، بیش از 500 هزار لایک دریافت کرد و نشان دهنده محبوبیت ماندگار وی است.
در پایان این بیوگرافی، پیام هانیه توسلی به مخاطبان سینما: «من برای شما بازی نمی کنم، من با شما بازی می کنم. هر داستانی که روایت می کنم، بخشی از زندگی شماست.» این دیدگاه انسانی، هسته اصلی فلسفه هنری این بازیگر سینما را تشکیل می دهد.
«از بچه ها می خواهم که اول انسان باشند، بعد هنرمند. فراموش نکنید که هنر باید خدمت به انسانیت باشد. این را همیشه به خاطر داشته باشید.» — توصیه هانیه توسلی به نسل جوان بازیگران
این بیوگرافی هانیه توسلی بازیگر سینما تا پایان سال 1404 به روز شده است. ما سعی کردیم ضمن رعایت اصول سئو و ارائه محتوای ارزشمند، تصویری کامل از زندگی حرفه ای و شخصی این هنرمند ارائه دهیم. برای دریافت آخرین اخبار، می توانید صفحات رسمی وی در شبکه های اجتماعی را دنبال کنید.
بیوگرافی الهام حسینی ورزشکار و بدنساز الهام حسینی یکی از چهره های برجسته و…
بیوگرافی حنا تقی زاده بازیگر جوان حنا تقی زاده یکی از چهره های درخشان…
بیوگرافی ملیکا تهامی بازیگر و مدل ملیکا تهامی یکی از چهره های شاخص سینما…
بیوگرافی سامان صفاری بازیگر سینما و تلویزیون در دنیای پر رنگ و پر نشاط هنر…
بیوگرافی نوید پورفرج بازیگر سینما و تلویزیون در دنیای پر رنگ و پر زرق…
بیوگرافی بهرام افشاری بازیگر سینما و تلویزیون بهرام افشاری یکی از چهره های تأثیرگذار…