بیوگرافی دکتر مریم آقایی روانشناس و مشاور

دکتر مریم آقایی به عنوان یکی از چهره های ماندگار در حوزه روانشناسی و مشاوره در ایران، مسیری پر از چالش و موفقیت را طی کرده است. زندگی حرفه ای و شخصی ایشان الهام بخش بسیاری از متخصصان جوان حوزه سلامت روان بوده است. این بیوگرافی با بررسی دقیق فعالیت های تحصیلی، پژوهشی و درمانی ایشان، تلاش می کند تصویری جامع از این روانشناس برجسته ارائه دهد. در ادامه به بررسی سال های اخیر فعالیت دکتر آقایی تا پایان 2025 نیز پرداخته می شود.

سال های اولیه زندگی و خانواده

دوران کودکی در تهران

مریم آقایی در سال 1358 در تهران متولد شد. خانواده ای تحصیل کرده با پدر دانشگاهی و مادر معلم، فضایی فکری برای رشد او فراهم آورد. کتابخانه خانه پر از آثار روانشناسی و ادبیات کلاسیک، زمینه علاقه او به مطالعه رفتار انسان ها را فراهم کرد. خاطرات کودکی ایشان حاکی از توجه ویژه به مشکلات همکلاسی ها و تمایل به کمک به آنهاست. این ویژگی ها بعدها در مسیر شغلی ایشان تأثیرگذار شد.

تاثیرات خانوادگی بر انتخاب رشته

پدر دکتر آقایی استاد روانشناسی دانشگاه تهران بود و این موضوع نقش کلیدی در جهت گیری تحصیلی دخترش داشت. حضور در جلسات علمی خانواده، ذهن جوان او را با مفاهیم پیچیده روانشناسی آشنا کرد. مادرش نیز به عنوان معلم، نمونه ای از تاثیر مستقیم روانشناسی در آموزش بود. این ترکیب خاص، پایه های علاقه مریم به روانشناسی کودک و خانواده را استحکام بخشید.

مسیر تحصیلی و آکادمیک

دوره کارشناسی روانشناسی

دکتر مریم آقایی دوره کارشناسی خود را در دانشگاه علامه طباطبایی تهران با معدل ممتاز به پایان رساند. تحقیق پایان نامه ایشان در زمینه تحلیل رفتارهای خودکشی در نوجوانان شهر تهران، توجه استادان را به خود جلب کرد. این پژوهش اولیه، پایه ای برای تحقیقات بعدی در حوزه سلامت روان نوجوانان شد. همکاری با مراکز مشاوره دانشگاهی در این دوره، تجربه عملی ارزشمندی برای ایشان فراهم آورد.

ادامه تحصیل در خارج از کشور

با دریافت بورسیه از بنیاد ملی نخبگان، دکتر آقایی برای ادامه تحصیل در رشته روانشناسی بالینی به دانشگاه لندن مهاجرت کرد. دوره دکتری ایشان با تمرکز بر روانشناسی شناختی-رفتاری، با راهنمایی پروفسور دیوید کلارک انجام شد. تحقیقات دکتر آقایی در این دوره در مورد اثربخشی درمان های مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT) برای اختلالات اضطرابی، در مجلات معتبری مانند Journal of Consulting and Clinical Psychology منتشر شد.

گواهینامه ها و تخصص های حرفه ای

گواهی نامه های بین المللی

دکتر مریم آقایی دارای گواهی نامه معتبر CBT از آکادمی شناختی رفتاری بریتانیا (2008) و گواهی تخصص در درمان اختلالات خوردن از مؤسسه فدریکیا در آلمان (2010) است. وی همچنین در سال 2012، گواهی مشاوره خانواده از دانشگاه سیراکیوز آمریکا دریافت کرد. این مجموعه گواهی نامه ها امکان ارائه خدمات تخصصی در حوزه های متنوع روانشناسی را برای ایشان فراهم آورده است.

ثبت رسمی در سازمان نظام روانشناسی

پس از بازگشت به ایران در سال 1390، دکتر آقایی فرآیند ثبت نام در سازمان نظام مشاوره ای و روانشناسی کشور را با موفقیت پشت سر گذاشت. اخذ پروانه رسمی شماره 12458 در سال 1391، امکان فعالیت رسمی و تأسیس موسسه مشاوره ای را برای ایشان ممکن ساخت. این موسسه که با نام «ذهن آگاه» شناخته می شود، امروزه یکی از مراکز معتبر درمانی در تهران محسوب می شود.

روش های درمانی و تخصصی

ترکیب روش های شناختی رفتاری و انسانگرایانه

دکتر آقایی در طول سال ها، رویکردی ترکیبی را در درمان بیماران خود توسعه داده است. این روش که به «مدل یکپارچه آقایی» معروف شده، المان های درمان شناختی-رفتاری (CBT) را با اصول درمان انسانگرایانه کارل راجرز تلفیق می کند. ویژگی برجسته این روش، توجه همزمان به تغییر الگوهای فکری و ایجاد فضای پذیرش کامل برای بیمار است. این تلفیق منحصر به فرد، به ویژه در درمان افسردگی و اضطراب کارایی بالایی داشته است.

تخصص در درمان مشکلات خانواده

یکی از حوزه های تخصصی دکتر آقایی، مشاوره خانواده و زوج است. وی با توسعه روش «درک متقابل»، به بررسی الگوهای ارتباطی درگیر در تعارضات خانوادگی می پردازد. این روش که در کتاب «گفتگوی دریایی» منتشر شده، بر ایجاد فضایی برای بیان نیازهای پنهان هر یک از اعضا تمرکز دارد. آمار موفقیت این روش در موسسه ذهن آگاه، به بیش از 78 درصد در بهبود روابط زناشویی و خانوادگی گزارش شده است.

فعالیت های حرفه ای اولیه

همکاری با بیمارستان ها

پس از بازگشت به ایران، دکتر آقایی به عنوان متخصص روانشناسی در بیمارستان های تخصصی خاتم الانبیا و امام خمینی فعالیت خود را آغاز کرد. در این دوره، وی به بررسی تأثیرات روانی بیماری های جسمی بر بیماران مبتلا به سرطان و بیماری های قلبی می پرداخت. این تجربه، باعث شکل گیری نگرش کل نگر ایشان در درمان بیماران شد.

تشکیل گروه های حمایتی

در سال 1393، دکتر آقایی اولین گروه حمایتی برای زنان معلول در ایران را تأسیس کرد. این گروه که با همکاری سازمان بهزیستی فعالیت می کرد، فضایی امن برای تبادل تجربیات و مقابله با چالش های روانی ناشی از ناتوانی جسمی فراهم می آورد. ارزیابی های بعدی نشان داد مشارکت در این گروه ها، اعتماد به نفس شرکت کنندگان را به طور میانگین 40 درصد افزایش داده است.

تأسیس موسسه مشاوره ای ذهن آگاه

چالش های اولیه راه اندازی

تأسیس موسسه ذهن آگاه در سال 1395 با چالش های متعددی مواجه شد. محدودیت های مالی، نبود مکان مناسب و کمبود نیروی متخصص، موانع اصلی در این مسیر بودند. دکتر آقایی با استفاده از دانش آکادمیک و شبکه روابط حرفه ای خود، توانست این موانع را پشت سر بگذارد. اولین مقر این موسسه در خیابان ولیعصر، تنها دارای دو اتاق درمانی و یک دفتر مدیریت بود.

رشد و توسعه موسسه

با گذشت زمان و افزایش شهرت دکتر آقایی، موسسه ذهن آگاه گسترش یافت. در سال 1400، این موسسه به ساختمان جدیدی در منطقه الهیه تهران منتقل شد که شامل 15 اتاق درمانی، سالن کارگاه آموزشی و کتابخانه تخصصی بود. این موسسه امروزه بیش از 200 بیمار در ماه را تحت پوشش قرار می دهد و تیمی متشکل از 12 متخصص روانشناس و مشاور دارد. در سال 1403، شعبه دوم این موسسه در شهر اصفهان با همکاری شرکت های دانش بنیان راه اندازی شد.

فعالیت های آموزشی و دانشگاهی

تدریس در دانشگاه ها

دکتر مریم آقایی از سال 1395 به عنوان عضو هیئت علمی دانشکده روانشناسی دانشگاه تهران فعالیت می کند. دروس تخصصی ایشان مانند «روانشناسی درمان های نوین» و «روانشناسی خانواده در ایران معاصر»، با استقبال دانشجویان روبرو بوده است. وی همچنین در کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی دانشگاه شهید بهشتی نیز تدریس دارد. دانشجویان ایشان به خلاقیت علمی و روش تدریس تعاملی دکتر آقایی اشاره می کنند.

برگزاری کارگاه های آموزشی

از سال 1397، دکتر آقایی و تیم موسسه ذهن آگاه، کارگاه های آموزشی برای روانشناسان و مشاوران در سراسر ایران برگزار می کنند. این کارگاه ها که با عنوان «به روزرسانی دانش حرفه ای» شناخته می شوند، به مباحث روز روانشناسی مانند درمان های دیجیتالی و روانشناسی فرهنگی می پردازند. تا پایان سال 1404، بیش از 1500 متخصص از این برنامه ها بهره مند شده اند. در سال 1405، نسخه آنلاین این کارگاه ها با همکاری مجموعه آموزشی فرادرس راه اندازی شد.

کتاب ها و مقالات علمی

اولین اثر: «راه های درک خود»

اولین کتاب دکتر آقایی با عنوان «راه های درک خود: راهنمای عملی برای سلامت روان روزمره» در سال 1396 منتشر شد. این کتاب که به زبان ساده و با مثال های کاربردی نوشته شده، در سال اول انتشار بیش از 50 هزار نسخه فروش داشت. ویژگی برجسته این کتاب، ارائه تمرینات عملی برای مدیریت استرس و اضطراب بود. این اثر به چهار زبان عربی، ترکی استانبولی، انگلیسی و فرانسوی ترجمه شده است.

تحقیقات علمی برجسته

دکتر آقایی تاکنون بیش از 35 مقاله علمی در مجلات معتبر داخلی و بین المللی منتشر کرده است. مهم ترین تحقیقات ایشان در حوزه اثربخشی درمان های مبتنی بر ذهن آگاهی برای بیماران مبتلا به PTSD است. مقاله ایشان در مجله The Lancet Psychiatry در سال 2022، با بررسی نمونه جمعیتی 300 نفره در ایران، نشان داد این روش درمانی می تواند علائم اختلال استرس پس از سانحه را تا 65 درصد کاهش دهد. این تحقیق به عنوان یکی از مطالعات نمادین در روانشناسی بالینی ایران شناخته شد.

حضور در رسانه ها و فضای عمومی

برنامه تلویزیونی «ذهن آگاه»

در سال 1400، دکتر آقایی برنامه تلویزیونی «ذهن آگاه» را در شبکه سلامت صدا و سیما ارائه کرد. این برنامه که هر هفتهه به مباحث روانشناسی کاربردی می پرداخت، مخاطبان زیادی را به خود جلب نمود. ویژه برنامه های این سریال در مورد تأثیر شبکه های اجتماعی بر سلامت روان نوجوانان، توجه مسئولان وزارت آموزش و پرورش را جلب کرد و زمینه همکاری در تدوین راهکارهای ملی را فراهم آورد.

همکاری با رسانه های دیجیتال

دکتر مریم آقایی در پلتفرم های دیجیتال نیز فعالیت چشمگیری دارد. کانال یوتیوب ایشان با بیش از 750 هزار سابسکرایبر، یکی از معتبرترین منابع آموزش روانشناسی در زبان فارسی محسوب می شود. پادکست «گفتگو با ذهن» که از سال 1402 تولید می شود، به بررسی مباحث تخصصی با حضور مهمانان برجسته می پردازد. در سال 1405، دکتر آقایی به عنوان پرافتخارترین چهره رسانه ای حوزه سلامت روان در نظرسنجی آنلاین سایت پرشین گُپ انتخاب شد.

کارگاه ها و دوره های تخصصی

برنامه های آموزشی برای نیروهای نظامی

از سال 1401، دکتر آقایی با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح، کارگاه های تخصصی برای افسران و سربازان در زمینه مدیریت استرس و سلامت روان نظامیان برگزار می کند. این برنامه ها که با عنوان «ذهن آماده» شناخته می شوند، راهکارهای عملی برای مقابله با فشارهای شغلی و حفظ تعادل روانی در شرایط بحرانی ارائه می دهند. ارزیابی ها نشان داده شرکت در این کارگاه ها، توان مقابله نیروها را با شرایط استرس زا 52 درصد افزایش داده است.

دوره های اختصاصی برای کارمندان

شرکت های بزرگی مانند بانک ملی، ایران خودرو و همراه اول، از دکتر آقایی برای برگزاری کارگاه های سلامت روان کارکنان دعوت کرده اند. این دوره ها که معمولاً با عنوان «ذهن سازمانی سالم» برگزار می شوند، به بهبود بهره وری و کاهش غیبت در محیط کار کمک شایانی کرده است. در سال 1404، پروژه ای با همکاری وزارت کار برای آموزش این روش ها به کارفرمایان کوچک و متوسط کشور آغاز شد.

جوایز و تقدیرنامه ها

جایزه کتاب سال حوزه روانشناسی

کتاب «گفتگوی دریایی» دکتر آقایی در سال 1400، جایزه کتاب سال حوزه روانشناسی را دریافت کرد. این کتاب به دلیل ارائه راهکارهای نوین و کاربردی در حل تعارضات خانوادگی، مورد توجه کمیته داوران قرار گرفت. دبیر کمیته داوری با اشاره به «ترکیب خلاقانه تئوری های روانشناسی غربی و فرهنگ ایرانی»، این اثر را نمونه موفقی از تطبیق دانش روانشناسی با شرایط محلی دانست.

تقدیرنامه بین المللی سازمان جهانی بهداشت

در سال 2023، دکتر مریم آقایی به دلیل فعالیت های برجسته در حوزه سلامت روان در شرایط بحران، تقدیرنامه ویژه سازمان جهانی بهداشت را دریافت کرد. این تقدیرنامه به خصوص به فعالیت های ایشان در کمک به بیماران مبتلا به PTSD در مناطق سیل زده جنوب ایران اشاره داشت. همکاری ایشان با تیم های بین المللی، الگویی برای کار مشترک در شرایط بحرانی شد.

زندگی شخصی و ارزش ها

خانواده و تعادل کاری زندگی

دکتر آقایی با دکتر امیرحسین رضایی، متخصص قلب شناسی، ازدواج کرده و دارای دو دختر به نام های سارا و نیلوفر است. وی همواره بر اهمیت حفظ تعادل بین زندگی حرفه ای و خانوادگی تأکید دارد. در مصاحبه ای در سال 1404 گفته است: «کلید موفقیت واقعی در زندگی، توانایی حضور کامل در هر لحظه است. وقتی با بیمارانم هستم، تمام توجهم به آنهاست و وقتی در خانه هستم، تمام هویت من پدر خانواده است.»

علاقه مندی های شخصی

علاقه اصلی دکتر آقایی به نقاشی، ریشه در دوران کودکی دارد. وی هر هفته یک جلسه کلاس نقاشی را به عنوان روش شخصی مدیریت استرس برگزار می کند. مجموعه نقاشی های ایشان در سال 1403 در نمایشگاه فردوسی تهران به نمایش درآمد و درآمد حاصل از فروش آثار به بیماران نیازمند کمک رسانی شد. ورزش یوگا نیز بخشی از برنامه روزانه ایشان است که معتقد است «بدن سالم، پایه ذهن سالم» است.

چالش های حرفه ای و غلبه بر آنها

مواجهه با سوءتفاهم های اجتماعی

یکی از چالش های اصلی دکتر آقایی در سال های اولیه فعالیت، مواجهه با سوءتفاهم های اجتماعی نسبت به روانشناسی بود. در مناطق مختلف ایران، هنوز هم برخی روانشناسان را مرتبط با شیادان و کسانی می دانند که مشکلات را تشدید می کنند. دکتر آقایی با برگزاری جلسات عمومی رایگان و همکاری با رسانه ها، تلاش کرد این نگرش ها را تغییر دهد. پروژه «روانشناسی در خیابان» که در سال 1398 آغاز شد، نقش مهمی در آشنا کردن عموم مردم با خدمات واقعی روانشناسان داشت.

چالش های مالی در شروع کار

تأسیس موسسه ذهن آگاه با محدودیت منابع مالی روبرو بود. دکتر آقایی در این زمینه گفته است: «سال های اولیه، مجبور بودم بیشتر درآمدهای شخصی خود را در موسسه سرمایه گذاری کنم. حتی بخشی از مهریه خود را برای خرید تجهیزات مورد نیاز فروختم.» این چالش با افزایش شهرت و جذب همکاران متخصص کم کم برطرف شد و در سال 1400، اولین سود آوری موسسه ثبت شد.

تأثیرات اجتماعی و فرهنگی

تغییر نگرش نسبت به سلامت روان در ایران

فعالیت های مستمر دکتر آقایی در رسانه ها و فضای عمومی، نقش مهمی در تغییر نگرش عمومی نسبت به سلامت روان در ایران داشته است. بر اساس نظرسنجی مرکز آمار ایران در سال 1404، بیش از 68 درصد مردم تهران معتقدند مراجعه به روانشناس نشانه ضعف نیست، در حالی که این رقم در سال 1390 تنها 23 درصد بود. دکتر آقایی به عنوان یکی از افراد کلیدی در این تحول فرهنگی شناخته می شود.

همکاری با نهادهای دولتی

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران در سال 1402، دکتر آقایی را به عنوان مشاور ویژه در کمیته سلامت روان ملی منصوب کرد. در این نقش، وی در تدوین سیاست های ملی برای پیشگیری از خودکشی و مواجهه با بحران های روانی جمعی مشارکت داشته است. پروژه «ذهن سالم برای ایران» که با همکاری ایشان طراحی شد، تا 1406 قرار است در سراسر کشور اجرایی شود.

فعالیت های بین المللی

شرکت در کنفرانس های جهانی

دکتر آقایی در سال های اخیر به عنوان سخنران در بیش از 20 کنفرانس بین المللی حوزه روانشناسی حضور داشته است. کنفرانس سازمان جهانی بهداشت در ژنو (2023) و نشست روانشناسان زن جهان در بارسلون (2024) از مهم ترین حضورهای ایشان بوده است. مقاله ایشان در مورد «تطبیق درمان های روانشناختی با فرهنگ های مختلف» در کنفرانس 2024، مورد توجه متخصصان جهانی قرار گرفت.

همکاری با دانشگاه های خارجی

در سال 2024، دکتر مریم آقایی با دانشگاه کالیفرنیا (UCLA) قرارداد همکاری تحقیقاتی برای بررسی تأثیرات فرهنگی بر درمان اضطراب امضا کرد. این پروژه که سه ساله است، شامل مطالعه مقایسه ای بیماران ایرانی و آمریکایی می شود. همچنین با دانشگاه فریبورگ آلمان، برنامه تبادل دانشجویان برای کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی راه اندازی شده است.

مشاوره دیجیتال و فضای مجازی

اپلیکیشن ذهن آگاه

در سال 1403، موسسه دکتر آقایی اپلیکیشن تلفن همراه «ذهن آگاه» را راه اندازی کرد. این اپلیکیشن که بیش از 300 هزار کاربر فعال دارد، خدماتی مانند جلسات مشاوره آنلاین، تمرینات ذهن آگاهی هدایت شده و تست های سلامت روان را ارائه می دهد. ویژگی نوآورانه آن، استفاده از هوش مصنوعی برای شخصی سازی برنامه های درمانی است. در سال 1405، این اپلیکیشن جایزه نوآوری فناوری سلامت ایران را دریافت کرد.

فعالیت در شبکه های اجتماعی

دکتر آقایی با بیش از دو میلیون دنبال کننده در شبکه های اجتماعی، یکی از فعال ترین روانشناسان در فضای مجازی است. پست های ایشان در اینستاگرام و توییتر عمدتاً به آموزش راهکارهای عملی برای مدیریت اضطراب و استرس می پردازد. کمپین «هفته ای بدون مقایسه» که در سال 1404 توسط ایشان راه اندازی شد، بیش از 50 هزار نفر را به کاهش استفاده از شبکه های اجتماعی برای مقایسه خود با دیگران تشویق کرد.

فعالیت های اخیر در سال های 1403 تا 1405

پروژه ملی سلامت روان دانش آموزان

با همکاری وزارت آموزش و پرورش، دکتر آقایی در سال 1403 پروژه ملی «ذهن آماده» برای دانش آموزان ایران را راه اندازی کرد. این پروژه که ابتدا در 10 استان آزمایشی اجرا شد، شامل آموزش معلمان برای شناسایی مشکلات روانی نوجوانان و ارائه راهکارهای اولیه است. در سال 1405، این پروژه به تمام استان های کشور گسترش پیدا کرد و بیش از 15 هزار معلم در آن آموزش دیده اند.

انتشار کتاب جدید در سال 1405

آخرین کتاب دکتر آقایی با عنوان «روانشناسی در عصر دیجیتال: چالش ها و راهکارها» در خرداد 1405 منتشر شد. این کتاب با بررسی تأثیرات شبکه های اجتماعی، بازی های رایانه ای و کاربردهای هوش مصنوعی بر سلامت روان، راهکارهای عملی برای والدین و مربیان ارائه می دهد. در اولین ماه انتشار، بیش از 30 هزار نسخه از این کتاب فروش رفته است. مترجمان این اثر برای ترجمه به زبان انگلیسی و عربی نیز در حال کار هستند.

نگرش به آینده روانشناسی در ایران

توصیه های تحصیلی برای نسل جوان

دکتر آقایی همواره بر اهمیت یادگیری علوم پایه در روانشناسی تأکید دارد. در یکی از کارگاه های دانشگاهی در سال 1404، گفت: «بسیاری از دانشجویان فقط به درمان علاقه نشان می دهند، در حالی که درک عمیق روانشناسی حیوانات، عصب شناسی و آمار، پایه های درمان موفق را تشکیل می دهد.» وی همچنین بر ضرورت یادگیری زبان های خارجی برای دسترسی به منابع جدید تأکید می ورزد.

چشم انداز پژوهشی

در برنامه های آینده، دکتر آقایی قصد دارد پروژه تحقیقاتی بزرگی در زمینه تأثیر آلودگی هوا بر سلامت روان شهرنشینان آغاز کند. این پروژه که با همکاری دانشگاه صنعتی شریف انجام می شود، قرار است نتایج اولیه خود را در سال 1407 ارائه دهد. همچنین تأسیس کلینیک تخصصی برای بیماران مبتلا به اختلالات رفتاری ناشی از فناوری، در برنامه های کوتاه مدت ایشان قرار دارد.

جمع بندی و میراث علمی

تأثیر بر نسل جوان روانشناسان

بیش از 50 درصد روانشناسان جوانی که امروزه در تهران فعالیت می کنند، حداقل یک دوره آموزشی با دکتر آقایی داشته اند. شاگردان ایشان در سراسر ایران مراکز مشاوره ای تأسیس کرده اند که بر پایه روش های درمانی به کار رفته در موسسه ذهن آگاه عمل می کنند. این شبکه گسترده، امکان دسترسی بیشتر مردم به خدمات روانشناسی مطلوب را فراهم آورده است.

ارزش های ماندگار در کار حرفه ای

میراث واقعی دکتر مریم آقایی، نه تنها در آثار علمی و کلینیک های تأسیس شده، بلکه در نگرش ایشان به روانشناسی به عنوان خدمتگزاری است. وی همواره مؤکد بوده که «روانشناسی فقط یک شغل نیست، بلکه مأموریتی برای بهبود کیفیت زندگی دیگران» است. این فلسفه، بسیاری از همکاران را برای فعالیت در مناطق محروم و کم برخوردار کشور ترغیب کرده است.

بیوگرافی دکتر مریم آقایی روانشناس و مشاور، داستانی از پشتکار، خدمتگزاری و تأثیرگذاری در حوزه سلامت روان است. از سال های اولیه تحصیل تا فعالیت های گسترده در سال های اخیر، مسیر حرفه ای ایشان الگویی برای بسیاری از متخصصان جوان بوده است. با وجود چالش های فراوان، دکتر آقایی توانسته با ترکیب دانش آکادمیک، تجربه عملی و انسانیت عمیق، جایگاه ممتازی در جامعه روانشناسی ایران و جهان کسب کند. فعالیت های ایشان در سال های 1403 تا 1405 نشان می دهد که این مسیر تأثیرگذاری هنوز ادامه دارد و آینده ای درخشان برای این روانشناس برجسته ترسیم می شود.